Een via ferrata, in het Duits klettersteig, is een klimroute met een vaste staalkabel, ijzeren treden en soms ladders of hangbruggen. Deelnemers zitten met twee karabiners aan de kabel vast en kunnen zo wanden beklimmen die anders alleen voor ervaren klimmers bereikbaar zijn. Nergens in Europa liggen er zo veel als in de Dolomieten, waar een deel van de routes teruggaat op paden die soldaten in de Eerste Wereldoorlog in de rotsen aanlegden.
Hoe een klettersteig werkt
Langs de hele route loopt een staalkabel die om de paar meter aan de rots is verankerd. Deelnemers dragen een klimgordel met een set van twee leeflijnen met valdemper. Bij elk ankerpunt wordt eerst de ene karabiner omgehangen en daarna de andere, zodat er altijd minstens een aan de kabel vastzit. Dat klinkt eenvoudig, maar op een steile passage met veel diepte onder de voeten vraagt het rust en concentratie.
Een route begint meestal met een aanlooptocht vanaf een parkeerplaats, lift of berghut. Het deel aan de kabel kan een half uur duren of een halve dag. Daarna volgt de afdaling, vaak over een gewoon bergpad, soms ook via een tweede klettersteig. Wie een route plant, rekent daarom altijd met de volledige tocht, inclusief aanloop en afdaling.
Moeilijkheidsgraden
In de Dolomieten wordt meestal een schaal van A tot E gebruikt, bij enkele routes aangevuld met F. Een A-route is een beveiligd pad met weinig klimwerk, geschikt voor wandelaars zonder hoogtevrees. Bij B en C worden de passages steiler en langer en wordt de kracht in de armen belangrijker. D en E zijn verticaal tot overhangend en vragen om ervaring, uithoudingsvermogen en een goede techniek.
Naast de graad telt de lengte, de hoogte en de terugweg. Een korte C-route vlak bij een lift is voor veel mensen haalbaarder dan een lange B-route op 3000 meter met een afdaling over puin. Bekende voorbeelden zijn de routes rond Cortina d'Ampezzo, zoals Punta Anna op de Tofana, en de Brigata Tridentina bij Colfosco in de Sella-groep, een populaire route van middelmatige moeilijkheid met een hangbrug.
Uitrusting
De basis bestaat uit een helm, een klimgordel en een klettersteigset met valdemper die aan de Europese norm voldoet. Vallend gesteente is in de Dolomieten een reëel risico, dus de helm blijft de hele route op. Handschoenen zonder vingertoppen voorkomen blaren door de kabel. Stevige bergschoenen of aanloopschoenen met een stroeve zool zijn nodig; gewone sportschoenen glijden op de gladgesleten kalksteen.
Wie geen eigen materiaal heeft, kan een set huren bij sportzaken in de dorpen rond Cortina, Val Gardena en Val Badia. Verder gaan er water, eten, een regenjas, een warme laag en een zonnebril mee in een kleine rugzak. Een oude set of een leeflijn van onbekende herkomst gebruiken is af te raden, omdat de valdempers na verloop van tijd hun werking verliezen.
Seizoen en weer
Het seizoen loopt van eind juni tot eind september, soms tot in oktober. Vroeg in de zomer kan er op schaduwrijke richels nog sneeuw liggen, wat een eenvoudige route gevaarlijk maakt. Juli en augustus zijn het drukst; in september is het rustiger en is het weer vaak stabieler.
Onweer is het grootste gevaar. Een staalkabel geleidt bliksem en in de zomer bouwen de buien zich vaak in de loop van de middag op. Ervaren klimmers vertrekken daarom vroeg in de ochtend en zorgen dat ze voor het begin van de middag weer van de kabel af zijn. Het weerbericht wordt de avond ervoor en op de ochtend zelf gecontroleerd.
Met een berggids
Voor een eerste keer is een erkende berggids de verstandigste keuze. Een gids leert het omhangen van de karabiners op een oefenwand, kiest een route die past bij het niveau van de groep en kan bij twijfel een touw bijzetten. In de meeste dalen van de Dolomieten zijn lokale gidsenbureaus gevestigd die dagtochten voor kleine groepen organiseren.
Ook voor ervaren wandelaars heeft een gids voordelen: kennis van de actuele toestand van de routes, van de beste tijd om te vertrekken en van de oorlogsgeschiedenis langs de weg. Op sommige routes lopen deelnemers door tunnels en langs stellingen uit de Eerste Wereldoorlog, zoals in de galerijen van de Lagazuoi bij de Falzaregopas.
Veelgestelde vragen
Is een via ferrata in de Dolomieten geschikt voor beginners?
Ja, mits de route past. Routes met graad A en B zijn goed te doen voor wandelaars met een redelijke conditie en zonder ernstige hoogtevrees. Een eerste keer onder begeleiding van een berggids is aan te raden.
Welke uitrusting is nodig voor een klettersteig?
Minimaal een helm, een klimgordel en een klettersteigset met valdemper, aangevuld met stevige schoenen en handschoenen. Deze uitrusting is in de meeste dorpen in de Dolomieten te huur.
Wanneer is het beste moment voor een via ferrata in de Dolomieten?
Van eind juni tot eind september, met juli en september als meest betrouwbare maanden. Vroeg in het seizoen kan er nog sneeuw op de routes liggen en in de zomer is onweer in de middag een vast risico.
