Het noorderlicht ontstaat wanneer deeltjes van de zon botsen op de buitenste lagen van het aardmagnetisch veld. Boven Lapland, dat onder de zogeheten poollichtovaal ligt, gebeurt dat vaker dan waar ook in Europa. Toch blijft het een kwestie van kansen: het licht laat zich alleen zien bij een donkere, heldere hemel. Wie meerdere nachten in het hoge noorden blijft, op een plek met weinig kunstlicht en een gunstig klimaat, heeft een reële kans om de groene en soms rode sluiers boven zich te zien bewegen.
Abisko en het gat in de wolken
Het Zweedse Abisko ligt aan het meer Torneträsk, circa honderd kilometer ten noordwesten van Kiruna. Door de bergen rondom valt er minder neerslag dan elders in het gebied, en vaak blijft er een open plek in het wolkendek hangen terwijl de omgeving bewolkt is. De bewoners noemen dat het blauwe gat.
Boven het dorp ligt op circa 900 meter hoogte op de berg Njullá de Aurora Sky Station, bereikbaar met een stoeltjeslift van ongeveer twintig minuten. Daar staat men boven het licht van het dorp. Abisko is per trein te bereiken vanaf Kiruna en met de nachttrein vanuit Stockholm, die doorrijdt naar het Noorse Narvik.
Fins Lapland: Rovaniemi en Saariselkä
Rovaniemi ligt op de poolcirkel en heeft een eigen vliegveld, wat het een logisch vertrekpunt maakt. De stad zelf geeft lichtvervuiling, maar met een korte rit naar de bossen of een meer eromheen is het donker genoeg. Ruim 250 kilometer noordelijker ligt Saariselkä, een klein skidorp aan de rand van het nationaal park Urho Kekkonen, met vliegveld Ivalo op ongeveer een halfuur rijden.
In beide streken staan glazen iglo's en hutten met een dak van glas, zodat gasten vanuit bed naar de hemel kunnen kijken. Bij veel iglo's is het glas verwarmd, zodat het niet beslaat en er geen sneeuw op blijft liggen. Een iglo garandeert geen noorderlicht, maar maakt het wachten wel een stuk comfortabeler dan buiten in de kou.
Beste periode en de kans op licht
Het seizoen loopt van eind augustus tot begin april, wanneer het 's nachts echt donker wordt. Rond de equinoxen in september en maart is de geomagnetische activiteit statistisch hoger, en oktober en november gelden in Finland als sterke maanden. In december en januari zijn de nachten het langst, maar ligt de kans op bewolking ook hoger.
Het licht verschijnt vaak tussen tien uur 's avonds en twee uur 's nachts, al kan het vroeger of later opduiken. Een verblijf van minstens drie nachten vergroot de kans aanzienlijk, omdat een enkele bewolkte avond dan niet alles bepaalt. Apps en websites met een poollichtverwachting en de gewone weersverwachting samen geven het beste beeld.
Kleding en fotograferen
Temperaturen van min twintig of lager zijn in de winter normaal. Wie lang buiten staat te wachten, heeft thermisch ondergoed, een wollen tussenlaag, een dikke jas, gevoerde laarzen en wanten nodig, liever dan handschoenen. Handwarmers in de zakken helpen bij het bedienen van een camera.
Voor foto's is een statief onmisbaar, samen met een camera waarop sluitertijd en ISO handmatig in te stellen zijn. Accu's lopen in de kou snel leeg, dus een reserve-accu in een binnenzak is verstandig. Ook moderne telefoons met een nachtstand leggen het licht redelijk vast.
Combineren met andere winterervaringen
Wie voor het noorderlicht naar Lapland reist, heeft overdag tijd over. In beide landen zijn hondensledetochten, sneeuwschoenwandelingen, langlaufen en bezoeken aan Samische rendierhouders gangbare activiteiten. In Zweeds Lapland ligt het ijshotel van Jukkasjärvi op ongeveer anderhalf uur rijden van Abisko, zodat een nacht in het ijs en een paar nachten onder de heldere hemel van Abisko goed samengaan.
In Rovaniemi staan het Arktikum, een museum en wetenschapscentrum over het poolgebied en de Samische cultuur, en de poolcirkel zelf op het programma. Rond Saariselkä liggen de wandel- en langlaufroutes van het nationaal park Urho Kekkonen direct achter de hotels. Veel reizigers zoeken in de avond op eigen gelegenheid een donkere plek aan een bevroren meer, of gaan mee met een gids die bij bewolking naar een andere plek uitwijkt.
Veelgestelde vragen
Wanneer is de beste tijd om het noorderlicht in Lapland te zien?
Het seizoen loopt van eind augustus tot begin april. September, oktober en maart zijn gunstig vanwege de hogere activiteit rond de equinox. December en januari hebben de langste nachten, maar vaker bewolking.
Is noorderlicht gegarandeerd in Lapland?
Nee, het noorderlicht is een natuurverschijnsel dat afhangt van zonneactiviteit en een heldere hemel. Wie meerdere nachten blijft op een plek met weinig bewolking, zoals Abisko, heeft wel een goede kans.
Waar in Lapland is de kans op noorderlicht het grootst?
Abisko in Zweeds Lapland staat bekend om het droge microklimaat dat vaak een heldere hemel oplevert. In Fins Lapland zijn Saariselkä en de omgeving van Rovaniemi goede plekken, omdat ze onder de poollichtovaal liggen en weinig kunstlicht hebben.
