De Amsterdamse grachtengordel werd in de zeventiende eeuw aangelegd en staat sinds 2010 op de UNESCO-werelderfgoedlijst. De Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht liggen in halve cirkels rond de oude stad, verbonden door smallere dwarsgrachten. Vanuit een gehuurde sloep zijn de grachtenpanden, de bruggen en de woonboten van dichtbij te zien, in eigen tempo en met een eigen route. Voor een elektrische sloep van deze maat is geen vaarbewijs nodig.
De vaarregels
In de grachten geldt een maximumsnelheid van zes kilometer per uur, op het IJ en de Amstel ligt die iets hoger. Grote rondvaartboten en beroepsvaart hebben voorrang, kleine boten wijken uit en houden rechts. Eenrichtingsborden en verbodsborden onder bruggen gelden net zo goed als op de weg. Wie aan het roer staat, mag niet meer dan 0,5 promille alcohol in het bloed hebben.
Versterkte muziek op open boten is in Amsterdam verboden, uit respect voor bewoners aan het water. Aanleggen kan alleen op plekken waar het is toegestaan en zonder bruggen of doorvaarten te blokkeren. In het broedseizoen, van maart tot en met juli, vraagt de gemeente extra langzaam te varen langs nesten op het water.
Een route door de grachtengordel
Een rustige ronde begint op de Prinsengracht, gaat via een van de dwarsgrachten naar de Keizersgracht en de Herengracht en eindigt bij de Amstel, waar de Magere Brug over het water ligt. Onderweg komen de Negen Straatjes, de Westerkerk en de Reguliersgracht met haar zeven bruggen op een rij in zicht. Twee uur is genoeg voor zo'n ronde met ruimte om rustig te varen.
Wie liever uit de drukte blijft, vaart richting de Plantagebuurt of de oostelijke eilanden, waar de grachten breder zijn en minder boten varen. Op warme zaterdagen staat er op de Prinsengracht vaak file op het water.
Vanaf het water valt op hoe de grachtenpanden zijn gebouwd: smal aan de voorkant, met hijsbalken in de gevel om goederen naar boven te takelen. De rijkste kooplieden woonden aan de Herengracht, waar enkele panden dubbel zo breed zijn. Aan de Prinsengracht en in de Jordaan liggen meer woonboten, van oude vrachtschepen tot drijvende woningen van beton.
Beste periode en groepsgrootte
Van mei tot en met september is het varen op zijn aangenaamst. Doordeweeks en in de vroege avond is het rustiger dan op zaterdagmiddag. Een tocht bij schemering, als de bruggen verlicht zijn, geeft een ander beeld van de stad. Na zonsondergang moet een boot verlichting voeren; verhuurboten zijn daarmee uitgerust.
Huurboten zonder schipper zijn doorgaans geschikt voor maximaal twaalf personen. Grotere gezelschappen verdelen zich over meerdere sloepen of kiezen een boot met schipper. Bij de verhuur volgt een korte uitleg over de besturing, de regels en de route. Eten en drinken meenemen is bij de meeste verhuurders toegestaan, zolang de schipper nuchter blijft.
Alternatieven in Utrecht en Leiden
In Utrecht loopt de Oudegracht door het centrum, met werven en werfkelders op waterniveau, direct langs het water. Vanaf de Oudegracht en de singels is een rondje door de binnenstad goed te varen. Leiden heeft een ring van singels rond de oude stad en smalle grachten langs de Hooglandse Kerk en de Burcht. Beide steden zijn rustiger op het water dan Amsterdam en even goed zelf te bevaren.
In beide steden gelden eigen vaarregels en snelheidslimieten, die de verhuurder bij vertrek toelicht. Ook daar is een vaarbewijs voor een kleine sloep niet nodig.
Bereikbaarheid en vertrekpunten
Verhuurpunten liggen verspreid door de binnenstad, onder meer langs de Prinsengracht, bij de Amstel en in de Jordaan. De meeste zijn te voet bereikbaar vanaf Amsterdam Centraal of met de tram. Parkeren in de binnenstad is beperkt, dus met de auto is een parkeerplaats aan de rand van de stad met aansluitend openbaar vervoer de handigste optie.
Een elektrische sloep is binnen een paar minuten te leren besturen. Het vergt vooral oplettendheid bij bruggen, in bochten en bij kruisingen van grachten, waar het zicht beperkt is en rondvaartboten plotseling kunnen opduiken.
Veelgestelde vragen
Is een vaarbewijs nodig om zelf door de Amsterdamse grachten te varen?
Nee, voor een boot korter dan vijftien meter die niet sneller kan dan twintig kilometer per uur is geen vaarbewijs nodig. De verhuurboten in de grachten vallen daaronder.
Hoe hard mag men varen in de Amsterdamse grachten?
In de grachten geldt een maximumsnelheid van zes kilometer per uur. Op het IJ en de Amstel ligt de limiet iets hoger, maar ook daar geldt voorrang voor grotere schepen.
Mag er muziek aan boord in Amsterdam?
Versterkte muziek op open boten is in Amsterdam niet toegestaan. Dat geldt ook voor gehuurde sloepen.
